TRMilitary

Tam Bağımsız Türkiye için Yerli Savunma Sanayii
Zaman: 23 May 2017, 02:26

Tüm zamanlar UTC+03:00


Loading


Yeni başlık gönder  Başlığa cevap ver  [ 3 mesaj ] 
Yazar Mesaj
MesajGönderilme zamanı: 22 May 2016, 00:28 
Çevrimdışı
Akıncılar

Kayıt: 04 Eki 2015, 23:12
Mesajlar: 208
Yaş:
Merhabalar,

Ateşli silahlarda etki, isabet, menzil gibi bir çok faktöre direkt etki eden unsurların en başta gelenlerinden ve önemlilerinden bir tanesi de mermi çekirdekleridir. Fişeğin namludan çıkıp hedefe gönderilen bu kısmına mermi, kurşun yada çekirdek de denir ve hepsi aynı şeyi tabir etmede kullanılır.

Silahlarda kullanılan kurşunların ilk örnekleri küre şeklinde imal edilmişlerdir. İlk konik tipteki kurşunların geliştirilmesi ise 1840’lı yıllara rast gelir. Ağızdan dolma tüfek ve tabancalarda kullanılan küre şeklindeki kurşunlar namluya rahat girebilmesi için namlu çapından küçük olarak imal edilirler. Namlu içinde gevşek duran kurşun hareketi esnasında namlu içinde sağa sola hareket eder ve özellikle uzak mesafelerde atış hassasiyeti oldukça düşer. Ayrıca kenarda kalan boşluklardan barut gazının bir kısmı kaçarak merminin ilk hızını düşürür.

Bu gibi dezavantajları bertaraf etmek için Fransız Charles Minie kendi adıyla anılan bir mermi çekirdeği geliştirmiştir. Bu kurşun şu an kullanılan modern mermi formunun ilk örneklerinden sayılabilir. Minie tipi kurşun hem konik bir yapıya sahiptir hemde doldurmayı kolaylaştırmak için namlu çapından daha dardır. Bu çekirdeğin oyuk olan arka kısmında bir demir parçası bulunur . Ateşleme yapıldıktan sonra oluşan basınç bu demiri ileriye doğru iterek mermiyi genişletir. Çapı genişleyen mermi yiv setlere sıkı sıkıya iyice oturur . Yiv ve setlere iyice oturmuş olan mermi barut gazının kaçmasına engel olurken kazanılan yüksek ilk hız etili menizili de arttırır. Kurşun namlunun içinden gevşek olarak çıkmadığından dolayı atış hassasiyeti de artar.

Resim


Bir çok şekil, boyut ve metalden üretilebilen mermi çekirdekleri her ne kadar çok ayrıntılı olarak sınıflandırılabilecek kadar çeşitli iseler de genel olarak Gömlekli ve gömleksiz olarak iki ana sınıfa ayrılabilirler. Mermi çekirdekleri dizayn edilirken bir takım balistik faktörler göz önünde tutulur. Uzak mesafelere atış yapılacak kurşun ile yakın mesafede iri ve tehlikeli avlara atış yapılacak mermi çekirdekleri kullanılan metal cinsi, ağırlık, iç yapısı yada dış yapısı olarak birbirinden farklı olarak dizayn edilebilirler. Bu kurşun tipleri aynı silahtan atılsalar bile çok farklı performans gösterirler.

Gömleksiz çekirdekler sadece kurşundan ya da kurşun alaşımlarından yapılmışlardır. Kurşun çekirdek üzerinde herhangi bir kaplama yoktur.
Gömlekli mermilerde kurşun nüvenin üzeri daha sert bir metalle kaplanmıştır. Bu kaplama tombak (%90 bakır, %10 Çinko karışımı), pirinç, nikel gibi metallerden oluşur. Bu gömlek çekirdeğin tamamını olduğu gibi bir kısmını da sarabilir. Mermi çekirdekleri dıştan ayırt edici özelliklere sahip olabilecekleri gibi göz ile görülmeyen iç yapısında da bir takım değişiklikler gösterebilirler. Örneğin soft point-yumuşak uçlu- yüksek hızlı mermi çekirdeklerinde genleşmeyi kontrol altına alma ve merminin yüksek hızla hedefe çarptığında erken safhalarda parçalanmasını önlemek için çekirdeklerin tabanına doğru gömlek daha kalın yapılabilir. Yada kurşun nüve ile ceketin çarpma esnasında ve sonrasında birbirinden ayrılmasını önlemek için, gömlek iç çeperinde kurşun nüve içine doğru uzanan çıkıntıları (Interlock dizayn) olabilir. Oyuk uçlu mermiler av üzerinde çok etkili olmasına rağmen merminin uç noktasında ki oyukluk merminin aerodinamik yapısına olumsuz etki eder. Bu aerodinamik dezavantajı bertaraf etmek için oyuk olan kısma plastik sivri uçlar takılabilir. Ceketsiz ham kurşundan mermi çekirdekleri genel olarak yüksek hızlı yivli tüfeklerde yada 650 mt/sn dan fazla hızlı çaplarda tercih edilmezler. Bunun sebebi hız arttıkça namluda oluşan kurşun kirlenmesinin de artması ve namlu içindeki mermiye engelleme görevi yaparak basıncın çok tehlikeli seviyelere çıkması riskidir. Ayrıca düşük erime sıcaklığına sahip kurşun çekirdeklerin yüksek süratle yiv ve setlere sürtünmesinin oluşturduğu sıcaklıkla eriyebileceği de bir çok kaynakta dikkat çekilen bir husustur.

Resim

Aynı çapta ancak 4 farklı tip ve performansta mermi çekirdekleri.

Oyuk uçlu çekirdeklerin ucundan geriye doğru açılmış bir oyuk vardır. Canlı dokular üzerinde tahribatı çok fazla olan bu çekirdeğin spor maksatlı kullanımı serbest olmakla beraber askerlerce savaşlarda kullanımı uluslararası yasalarla kısıtlanmıştır. Mermi hedefe çarptığı anda vuruş istikametinin dikine genişlemekte böylece vuruş alanı artarken sahip olduğu tüm enerjiyi hedef üzerine boşaltmaktadır. Bu tip çekirdekler tahta yada toprak gibi yüzeylere çarptığında aynı etkiyi göstermemektedir. Fakat canlı doku üzerindeki tahribat ise oldukça büyüktür. Balistik jelatin üzerinde yapılan test atışlarında 355 mt/sn hıza sahip 7,5 gramlık, 9mm parabellum çaptaki JHP çekirdeğin çapının atış sonrasında çapının 12,7 milimetreye genişlemiş olduğu, ağırlığının atış öncesi ağırlığının %60’ı olarak kaldığı, kalan %40 lık kısmının ise hedef içinde parçalanarak dağıldığı görülmüştür. Bu etki çekirdek gömleğinin kalınlığına, yapısına, oyuğun derinlik ve genişliğine, hızına hedefe isabet etmeden önce çarptığı diğer nesnelere bağlıdır.

Eğer çok uzun mesafelere atış yapılacak ise düşük sürtünmeli, kayık kuyruk tabir edilen sivri uçlu çekirdekler kullanılır. Havanın aerodinamik direncinin yüksek hızlı mermilerin menzil ve performansı üzerinde önemli etkisi vardır. Esasen mermiyi yavaşlatan ana faktör havanın oluşturduğu sürtünme ve merminin dip kısmında yer değiştiren havanın oluşturduğu vakumdur. Bu yüzden hava direnci en az olan çekirdek tasarımlar uzun mesafe atışlarında en performanslı olanlarıdır. Bu yüzden merminin kuyruğundaki vakum ve sürtünmeyi azaltmak için, mermi kuyruğunun mermi çapından belirli bir açıyla daraltılması yoluna gidilmektedir.
Optimum kuyruk açısının değeri yaklaşık 7,5 derece olarak bulunmuştur. Yapılan denemelerde kayık kuyruk çekirdekler, aynı ağırlık ve hıza sahip düz tabanlı çekirdeklerden daha uzun menzillere ulaştığının görülmesi ile yaygın bir şekilde kullanılmaya başlanmışlardır. Modern topçu mühimmatlarında ise “base bleed” denilen, çıkardığı gazla merminin dip kısmında oluşan vakumu doldurarak etkisini azaltan uygulama ile standart olanlara oranla %30 daha fazla menzile ulaşılabilmektedir. Ancak bu sistemin küçük çaplı mermilerde uygulanması mümkün değildir.

Resim


7,62 x51mm merminin 850mt/sn hızla giderken çekilen fotoğrafı merminin dip kısmında yer değiştiren havanın oluşturduğu türbülansı göstermektedir. Yine açısı merminin ses hızına olan oranına bağlı olarak değişen “mach cone” (mach konisi) açık bir şekilde görülmektedir. (http://www.nennstiel-ruprecht.de/bullfly)


Kalın derili, iri ve tehlikeli av hayvanlarında kurşun nüveli JHP, yada yumuşak uçlu çekirdeğin hayati organlara ulaşamadan, kalın kemiklere çarpıp parçalanarak, yada genişleyerek durmasından dolayı yüksek hızlı tüfek mermilerinde çekirdek yekpare bakır yada diğer sert metallerden yapılmaktadır. Böylece mermi önüne çıkan sinir, yağ, ve kalın kemikleri parçalayarak yoluna devam ederek maksimum penetrasyon sağlarlar ve hemen hemen hiç deforme olmazlar. Terminal balistik açısından baktığımızda 250 kiloluk bir av hayvanında merminin etkili olabilmesi için minimum 33cm lik bir penetrasyon gerekli iken 1350 kg lik tehlikeli bir av hayvanında gerekli minimum penetrasyon miktarı 64 cm’dir. Afrikada yaşanmış ve gerçek olduğu yazılan bir olayda avcı yaban mandasına 375 H&H çapta 300 grainlik FMJ bir mermiyle ateş etmiş, mermi hayvanın kalın kürek kemiğine ters bir açıyla çarparak yassılmış, kemikten 180 derece açı ile sekerek atış yapılan taraftan geri çıkmış, atışı yapan avcının bacağına çarparak bacak kemiğini kırmıştır. Manda daha sonra avcının yanında bulunan PH adı verilen profesyonel avcı tarafından vurularak öldürülmüştür. Her ne kadar çok sıradışı bir vaka olsa da bu olay avda kullanılacak çap kadar kullanılacak merminin seçiminin de ne kadar önemli olduğunu vurgulamak için anlatılmaktadır.

Resim

Kayık yada konik kuyruk (BT-Boat tail)


Resim

Metal gömlekli (FMJ-Full Metal Jacket)

Resim

Düz uçlu (FP-Flat Point)

Resim

Gömlekli oyuk uçlu (JHP-Jacketed Hollow Point)


Resim

Yuvarlak uçlu ( RN- Round Nose)


Resim

Yumuşak uçlu ( SP-Soft Point)

Resim

Yarım gömlekli (SJ-Semi jacketed yada Short Jacketed)


Resim

Plastik balistik uçlu


Yumuşak uçlu mermi çekirdeğinin ucu haricindeki diğer yerleri metal gömlekle kaplıdır. Çarpma anında yumuşak kurşun uç geriye doğru ezilerek genişler. Yukarıda bahsedildiği gibi çapı genişleyen mermi daha büyük doku tahribatı yaparak enerjisini, hedefi delip geçerek başka yerlerde harcamaktansa hedef üzerinde tüketir. İngilizler birinci dünya savaşında tüfek mermilerinin metal gömleklerinin ucunu keserek bu etkiyi sağlarken, eski zaman kovboyları aynı etkiyi mermilerin çekirdeklerini çıkartıp tersine yerleştirerek sağlıyorlardı.

Mermilerin taşıdığı enerjiyi hedef üzerine aktarabilme kabiliyeti oluşturdukları tahribatla doğru orantılıdır. Bir mermi hedefi delip geçtiğinde taşıdığı enerjinin kalan kısmını da beraberlerinde götürürler. Eğer mermi çarpma anında genleşerek çapını dolayısıyla yara kanalını da büyüterek enerjisinin büyük kısmını hedefe aktarırlarsa yapmış oldukları tahribat ta o kadar fazla olur. Aynı miktarda enerjiye, fakat değişik dizayna sahip olan çekirdekler canlı doku üzerinde değişik etkiler gösterirler. Örneğin yumuşak uçlu çekirdekler çarpışma anında ezilerek mantar formunda genleşirler, böylece daha büyük bir yüzey alanı meydana getirirler. Böyle bir dizayn enerjisini çarpmanın erken safhalarında harcar. Sivri uçlu yada FMJ çekirdekler ise hedefi delip geçerler ve enerjilerinin kalanını da beraberinde götürürler.

Resim

Soft point mermi çekirdeğinin iç yapısı ve hedefe çarptıktan sonraki hali fotoğrafta görülüyor. Kontrollü genişlemeyi sağlamak için mermi gömleği tabana doğru daha kalın, mermi ucunda ise daha ince tutulmuştur. Kurşun nüve ve gömlek ayrılmasını önlemek için mermi gömleği iç çeperinde interlock tabir edilen çıkıntılara sahiptir.

Küt uçlu kurşun çekirdekler tamamen kurşundan silindir şeklinde imal edilirler. Genellikle mermi kovanının dışına taşmazlar. Hızları nispeten düşüktür. 38 yada 32 kalibre mermilerde daha çok karşımıza çıkarlar. Hedef kağıtlarını isabet ettikleri yerlerden çok düzgün şekilde keserek birbiri üzerine gelen atışların ayırt edilerek doğru puanlama yapılmasına yardımcı olduklarında atış müsabakalarında tercih edilirler. Genellikle arkasından içine doğru konik bir boşluk vardır.

Resim

Standart tabanca fişekleri tek bir parçadan oluşan mermi çekirdekleri atarlar. Yılan sıkısı denilen, av fişeğini andıran mermiler ülkemizde bulunmamasına rağmen çıngıraklı yılanların çok olduğu Amerika’da çiftçi, çoban gibi kırlarda dolaşanların kendilerini koruması, ya da fare gibi zararlıların vurulması için tabancalarda kullanılmak üzere imal edilen bir çeşit mermidir. Bu mermiler aynı av tüfeklerinde olduğu gibi saçma ile doldurulmuşlardır. Bu tarz fişeklerde kullanılan çapa göre genellikle 8, 9, 12 numara saçmalar ile aynı çekirdek şeklindeki sert plastik bir cekete doldurulurlar. Şeffaf olan bu plastikten içindeki saçmalar rahatlıkla görülebilir. Atış anında bu plastik ceket parçalanarak namludan dışarıya atılır. Bazı eski fişeklerde bu ceketin tahta malzemeden yapıldığı görülmektedir. Toplu tabancalarda çok güvenli şekilde kullanılırken yarı otomatiklerde bazen yeterli gaz basıncının oluşmamasından yada plastik çekirdek yapısının sağlıklı beslemeye elvermemesinden dolayı çok sağlıklı bir şekilde çalışmayabilirler. 22 kalibre gibi küçük çaplardan 44 magnum gibi büyük çaplara kadar üretilmektedirler.


Sabotlu fişeklerde ise silahın çapından daha küçük çaptaki mermi çekirdeği, silah ile aynı çapta olan plastik bir kabuk içerisine yerleştirilmişlerdir. Özellikle bazı yivli silahlarda bu tarz çekirdeklere rastlayabilmekteyiz. Bu tip fişekler belirli kalibrede tüfeği değişik tip avlarda kullanmaya imkan verirler.Mesela 308 kalibre bir tüfeği olan avcı bunu nispeten küçük avda kullanmak istediğinde 308 kalibre kovana yerleştirilmiş 22 kalibre sabotlu fişekleri kullanabilir. Böylece küçük avlarda çok güçlü mermi kullanarak av etini ziyan etmez.

Resim

12 kalibre sabotlu kurşun. Oldukça uzun yapıda olan kurşunun uçuşu esnasında stabilizasyonunu sağlamak için dip kısmında kanatçıklar vardır.

Plastik sabot normal bir kurşun gibi yivlere oturur ve namludan dönerek çıkar. Namludan ayrılır ayrılmaz plastik kabuk çekirdekten ayrılarak düşer ve daha küçük kalibrede çekirdeği serbest bırakır. Bu aynı tüfek ile değişik avlar yapılmasına olanak verir. Barut hakkının fazla oluşu bu şekildeki mermilerde nispeten daha fazla ilk hız elde edilmesini sağlar.

Yivsiz av tüfeklerinde kullanılan tek kurşunlar ise farklı bir yapıya sahiptirler. Yivsiz bir namludan ateşlendikleri için kendi etraflarında dönmezler ve uçuş esnasında dengelerini sağlayabilmeleri için arka kısımları boş yada arkasına eklenmiş plastik veyahut keçe tapa stabilizasyonunu sağlamaya yardımcı olur. Her ne kadar üzerinde açılı setler var ise de bu setlerin namlu içinde dönüşü sağlamadığı ve çekirdeğin namludan dönmeden çıktığı tespit edilmiştir. Bu setlerin asıl amacı namlu ve mermi arasındaki sürtünmeyi azaltarak namlu içi basınç seviyelerinin değişik şoklar olması durumunda tehlikeli biçimde artmasını ve sürtünme sebebiyle oluşan hız kaybını önlemektir.

Resim

Mermi çekirdeğinin iç kısmında kurşun nüve ile gömlek ayrışmasını engellemek için yapılmış interlock tabir edilen bir halka şeklinde mermi gömleğinin içinde yer alan çıkıntılar mermi kesitinde görülmektedir.


Resim

Özel operasyonlarda kullanılmak üzere geliştirilen mermi tiplerinden bir tanesi de Glaser Safety Slug da denilen içi 12 numara saçma ile doldurulmuş tabanca mermileridir. Jack Canon tarafından 1975 yılında geliştirilmiştir. Beslemeyi kolaylaştırmak için mermi ucunda plastik bir top bulunur. Özellikle rehine kurtarma operasyonlarında seken mermiler yada saldırganları delip geçen mermiler masum insanlar için çok büyük bir risk oluşturmaktadır. Ayrıca uçaklarda kullanılırken uçağın aliminyum gövdesini yada camları delme riski de mevcuttur. Bu tip mermiler canlı dokuya çarptıklarında parçalanarak içerisindeki saçmaları serbest bırakırlar ve tüm enerjisini hedef üzerinde harcayarak çok ciddi yaralar açarlar. Vücudu delip çıkamayacakları içinde etrafta bulunanlar için bir risk oluşturmazlar. Bu mermiler sert bir yere çarptıklarında parçalanırlar ve sekerek uzaklara gitmezler. Oluşan küçük parçalar ise ancak çok yakında bulunanlar için ölümcül olma riski çok düşük küçük yaralanmalara yol açabilirler. Bu mermilerin en büyük dezavantajı ise araba kaportası yada cam gibi sert engellerin arkasına işleme gücünün ve etkisinin çok zayıf olmasıdır.

Ateşli silahlarda kullanılan sayısız çeşit tip ve özellikte mermiler vardır ve yenileri de geliştirilmektedirler. Yukarıda saydıklarımız en yaygın olanlarından sadece bazılarıdır ve daha bir çok tip, çeşit ve maksatla yapılmış sayısız mermi çekirdekleri mevcuttur.

Saygılarımla


Başa dön
   
MesajGönderilme zamanı: 22 May 2016, 00:44 
Çevrimdışı
Genel Yetkili
Kullanıcı avatarı

Kayıt: 01 Kas 2015, 01:12
Mesajlar: 1088
Yaş: 0
Muhteşem bir konu. Elinize sağlık Sayın çoti.

_________________
Resim
Resim


Başa dön
   
MesajGönderilme zamanı: 22 May 2016, 13:28 
Çevrimdışı
Süvariler
Kullanıcı avatarı

Kayıt: 24 Tem 2015, 20:21
Mesajlar: 790
Yaş:
Sn çoti gerçekten merak ettiğim bir konuydu. Elinize sağlık.


Başa dön
   
Eskiden itibaren mesajları göster:  Sırala  
Yeni başlık gönder  Başlığa cevap ver  [ 3 mesaj ] 

Tüm zamanlar UTC+03:00


Kimler çevrimiçi

Bu forumu görüntüleyen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 2 misafir


Bu foruma yeni başlıklar gönderemezsiniz
Bu forumdaki başlıklara cevap veremezsiniz
Bu forumdaki mesajlarınızı düzenleyemezsiniz
Bu forumdaki mesajlarınızı silemezsiniz
Bu foruma dosya ekleri gönderemezsiniz

Geçiş yap:  
cron
Powered by phpBB® Forum Software © phpBB Limited

Türkçe çeviri: phpBB Türkiye